Գրիպ, մրսածություն, թե COVID․ ինչպես տարբերել և ինչ անել առաջին 48 ժամում
Ինչով է գրիպը տարբերվում մրսածությունից և COVID-ից, ինչ անել առաջին 48 ժամում, երբ անել արագ թեստ, ում է պետք վաղ դիմել բժշկի և երբ զանգել 103։
- Դեղորայք
- Առաջին Օգնություն
- Մրսածություն և գրիպ

Այս էջում
Մրսածությունը սկսվում է աստիճանաբար՝ քթահոսությամբ և կոկորդի ցավով։ Գրիպը սկսվում է հանկարծակի՝ մի քանի ժամում, բարձր ջերմությամբ, մարմնի ցավերով և ուժեղ թուլությամբ։ COVID-19-ը կարող է նմանվել թե՛ մեկին, թե՛ մյուսին, իսկ հոտառության կամ համի կորուստը կամ փոփոխությունն ավելի հաճախ COVID-ի նշան է։ Ախտանիշները շատ են համընկնում, ուստի տանը COVID-ն արագ ստուգելու միակ միջոցը արագ թեստն է։ Առաջին 48 ժամում կարևոր են հանգիստը, շատ հեղուկը, ախտանիշների անվտանգ մեղմացումը, իսկ ռիսկի խմբի մարդկանց համար՝ բժշկին վաղ դիմելը։
Մրսածություն, գրիպ, թե COVID․ ինչով են տարբերվում ախտանիշները
| Նշան | Մրսածություն | Գրիպ | COVID-19 |
|---|---|---|---|
| Սկիզբ | Աստիճանական՝ 1–2 օրվա ընթացքում | Հանկարծակի՝ մի քանի ժամում, վարակվելուց 1–4 օր հետո | Աստիճանական կամ հանկարծակի, սովորաբար վարակվելուց 2–5 օր հետո (մինչև 14 օր) |
| Ջերմություն | Մեծահասակների մոտ հազվադեպ է կամ ցածր, երեխաների մոտ կարող է լինել | Հաճախ, սովորաբար բարձր և կտրուկ (բայց ոչ բոլորի մոտ) | Հաճախ՝ ցածրից մինչև բարձր |
| Մարմնի ցավեր | Թույլ են կամ չկան | Հաճախ և սովորաբար ուժեղ | Հաճախ |
| Թուլություն | Թեթև, սովորաբար կարելի է շարունակել առօրյա գործերը | Ուժեղ, մարդն ի վիճակի չէ վարել սովորական կյանք | Հաճախ, կարող է երկար պահպանվել |
| Քթահոսություն, քթի փակվածություն | Շատ հաճախ, հիմնական ախտանիշն է | Երբեմն | Երբեմն |
| Կոկորդի ցավ | Հաճախ, սովորաբար՝ առաջին նշանը | Հաճախ | Հաճախ |
| Հազ | Թույլ կամ չափավոր | Հաճախ, սովորաբար չոր | Հաճախ, կարող է լինել նոր և մշտական |
| Հոտառության կամ համի կորուստ կամ փոփոխություն | Հոտառությունը կարող է թուլանալ քթի փակվածության պատճառով | Հնարավոր է, բայց հազվադեպ | Ավելի հաճախ է, քան գրիպի դեպքում, բայց ոչ բոլորի մոտ |
Սա բնորոշ պատկեր է, ոչ թե կանոն․ COVID-ի դեպքում կարող են լինել նաև լուծ և սրտխառնոց։ Վարակը ճշգրիտ կարող է որոշել միայն թեստը։
Առաջին 48 ժամը՝ քայլ առ քայլ
1. Մնացեք տանը և հանգստացեք
Գրիպով հիվանդն ամենավարակիչն է առաջին 3 օրում, ուստի հեռու մնացեք մյուսներից, հատկապես տարեց հարազատներից, հղիներից և փոքր երեխաներից։ Օդափոխեք սենյակը, հաճախ լվացեք ձեռքերը, հազացեք անձեռոցիկի կամ արմունկի ծալքի մեջ։
2. Խմեք սովորականից շատ
Ջերմության ժամանակ օրգանիզմն ավելի շատ հեղուկ է կորցնում։ Խմեք ջուր, տաք թեյ կամ արգանակ՝ հաճախ և քիչ-քիչ․ մեզը պետք է լինի բաց դեղին։ Փսխման կամ լուծի դեպքում կորցրած աղերը վերականգնում է ռեհիդրատացիոն լուծույթը։
3. Չափեք ջերմությունը
Գրանցեք ցուցմունքները և ընդունած դեղերը․ դա պետք կգա բժշկին։
4. Արեք COVID-ի արագ թեստ
Անտիգենային արագ թեստը պատասխանը ցույց է տալիս 15–30 րոպեում։ Դրական արդյունքը հուսալի է։ Մեկ բացասական արդյունքը չի բացառում COVID-ը, հատկապես հիվանդության առաջին օրը․ եթե ախտանիշները շարունակվում են, կրկնեք թեստը 48 ժամ անց։ Գրիպը հաստատում է բժիշկը կամ լաբորատորիան։
5. Մեղմացրեք յուրաքանչյուր ախտանիշը և հետևեք ընթացքին
Յուրաքանչյուր ախտանիշի համար ընտրեք համապատասխան միջոց (տե՛ս ստորև)։ Մարդկանց մեծ մասն առողջանում է մոտ մեկ շաբաթում․ եթե 7 օր անց լավացում չկա կամ ցանկացած պահի վիճակը վատացել է, դիմեք բժշկի։
Ինչպես մեղմացնել ախտանիշները
Ջերմություն, մարմնի ցավեր և գլխացավ
Պարացետամոլը կամ իբուպրոֆենն իջեցնում են ջերմությունը և մեղմացնում ցավերը․ ջերմությունն իջեցրեք, երբ այն վատ եք տանում։ Պարացետամոլը մի ընդունեք մրսածության դեմ փոշիների հետ միասին, օրինակ՝ Թերաֆլյուի կամ Կոլդրեքսի․ դրանք արդեն պարունակում են պարացետամոլ, և հեշտ է գերազանցել դեղաչափը։ Մինչև 16 տարեկան երեխաներին և դեռահասներին ասպիրին չի կարելի տալ։
| Պարացետամոլ | Իբուպրոֆեն | |
|---|---|---|
| Մեծահասակներ․ միանվագ դեղաչափ | 500–1000 մգ, առնվազն 4 ժամ ընդմիջումով | 200–400 մգ, առնվազն 4 ժամ ընդմիջումով |
| Մեծահասակներ․ առավելագույնը 24 ժամում | 4 գ (8 դեղահաբ՝ 500 մգ-անոց), 50 կգ-ից պակաս քաշի դեպքում՝ ավելի քիչ | 1200 մգ՝ առանց բժշկի նշանակման |
| Երեխաներ․ դեղաչափ ըստ քաշի | 10–15 մգ/կգ, առնվազն 4 ժամ ընդմիջումով, 24 ժամում ոչ ավելի, քան 4 անգամ և 60 մգ/կգ | 5–10 մգ/կգ՝ 6–8 ժամը մեկ, 24 ժամում ոչ ավելի, քան 30 մգ/կգ |
| Երեխաներ․ որ տարիքից | 3 ամսականից, ավելի փոքրերին՝ միայն բժշկի նշանակմամբ | 3 ամսականից և 5 կգ-ից ավելի քաշի դեպքում |
| Զգուշություն | Լյարդի հիվանդություններ, ալկոհոլի կանոնավոր օգտագործում | Ստամոքսի խոց, երիկամների հիվանդություններ, ասթմայի որոշ ձևեր, հղիություն․ ընդունել ուտելուց հետո |
Ստուգեք հրահանգը և օշարակը չափեք տուփի միջի ներարկիչով։ Առանց բժշկի խորհրդի երեխային ջերմիջեցնող մի տվեք 3 օրից ավելի։
- Պարացետամոլ 500 մգ դեղահաբեր, 10 հատ
- Նուրոֆեն 200 մգ դեղահաբեր, 10 հատ
- Պարացետամոլ օշարակ 120 մգ/5 մլ, 100 մլ
- Նուրոֆեն կախույթ երեխաների համար 100 մգ/5 մլ, ելակի համով, 100 մլ
Քթահոսություն և քթի փակվածություն
Աղային ցողացիրները լվանում են քիթը լորձից, և դրանք կարելի է օգտագործել օրը մի քանի անգամ։ Քսիլոմետազոլինով անոթասեղմիչ ցողացիրները մի քանի ժամով վերացնում են քթի փակվածությունը, բայց դրանք կարելի է օգտագործել անընդմեջ ոչ ավելի, քան 5–7 օր, այլապես փակվածությունը վերադառնում է ավելի ուժեղ։ Օտրիվին 0,1%-ը մեծահասակների համար է, 6–11 տարեկան երեխաներին՝ միայն բժշկի խորհրդով, իսկ մինչև 6 տարեկաններին՝ չի կարելի։ Այն հակացուցված է հղիության և զարկերակային բարձր ճնշման դեպքում։ Երեխաներին պետք են ավելի ցածր խտություններ․ տե՛ս «Քթի կաթիլներ երեխաների համար․ Ֆիզիոդոզ, Ակվալոր, թե Նազիլոկ» հոդվածը։
Կոկորդի ցավ
Ցավազրկող, հականեխիչ կամ հակաբորբոքային բաղադրիչով ծծելու հաբերը և ցողացիրները մեղմացնում են ցավը։ Ստորև նշված երկու ծծելու հաբերն էլ թույլատրված են մեծահասակներին և 6 տարեկանից երեխաներին։ Ստրեպսիլս՝ 24 ժամում ոչ ավելի, քան 8 հաբ, և ոչ ավելի, քան 3 օր․ Տանտում Վերդե՝ 1 հաբ օրը 3 անգամ, մինչև 7 օր, չի կարելի ասպիրինի և այլ ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղերի նկատմամբ ալերգիայի դեպքում։ Եթե այդ ընթացքում կոկորդի ցավը չի մեղմացել, դիմեք բժշկի։ Ցողացիրների համեմատությունը՝ «Կոկորդի ցողացիրներ․ Անգինովագ, Տանտում Վերդե, Հեքսիլոք, թե Արփիմիստին» հոդվածում։
Հազ
Առաջին օրերին հազը հաճախ չոր է։ Օգնում են մեղրը (ոչ մինչև 1 տարեկան երեխաներին) և խոնավ օդը։ Հակահազային և խորխաբեր դեղերը միասին մի ընդունեք։ Մանրամասն՝ «Չոր հազի դեմ դեղեր․ ինչ ընտրել մեծերի և երեխաների համար» հոդվածում։
Ում է պետք անմիջապես դիմել բժշկի
Այս մարդկանց մոտ բարդությունների ռիսկն ավելի բարձր է, ուստի բժշկին պետք է զանգել հիվանդության հենց առաջին օրը․
- 65 տարեկան և ավելի բարձր տարիքի մարդիկ,
- հղիներ և վերջերս ծննդաբերած կանայք,
- մինչև 5 տարեկան երեխաներ,
- սրտի, թոքերի (այդ թվում՝ ասթմա), երիկամների, լյարդի քրոնիկ հիվանդություններով կամ շաքարային դիաբետով մարդիկ,
- թուլացած իմունիտետով մարդիկ (քիմիաթերապիա, հորմոնների երկարատև ընդունում, ՄԻԱՎ)։
Ինչու՝ անմիջապես։ Գրիպի դեմ կան դեղատոմսով հակավիրուսային դեղեր, իսկ ռիսկի խմբի մարդկանց համար՝ նաև COVID-ի բուժում։ Դրանք ավելի լավ են աշխատում, երբ սկսվում են վաղ, գրիպի դեպքում՝ ցանկալի է ախտանիշների սկզբից 48 ժամվա ընթացքում։ Արդյոք դրանք պետք են, որոշում է միայն բժիշկը, ուստի մի սպասեք՝ «տեսնենք ինչ կլինի»։ Հակաբիոտիկները վիրուսների վրա չեն ազդում։
Երբ զանգել 103 կամ շտապ դիմել բժշկի
Անմիջապես զանգեք 103 (շտապ բժշկական օգնություն Հայաստանում), եթե․
- շնչառությունը դժվարացած է կամ հաճախացած, հանգստի վիճակում օդը չի բավականացնում նախադասությունն ավարտելու համար,
- կրծքավանդակի կամ որովայնի ցավը կամ ճնշումը չի անցնում,
- առաջացել են գիտակցության շփոթվածություն, մշտական գլխապտույտ, ցնցումներ, կամ մարդուն դժվար է արթնացնել,
- շուրթերը կամ դեմքը կապտել են, երեխայի մոտ ներշնչելիս կողերի միջակայքերը ներքաշվում են,
- կան ջրազրկման նշաններ՝ 8 ժամ մեզ չկա, բերանը շատ չոր է, երեխան լացում է առանց արցունքների,
- երեխան արթուն ժամանակ թորշոմած է և չի արձագանքում, կամ մկանների ուժեղ ցավի պատճառով հրաժարվում է քայլել,
- արյունով հազ,
- ցան, որը չի գունաթափվում, երբ վրան բաժակ եք սեղմում։
Նույն օրը դիմեք բժշկի, եթե․
- ջերմությունը կամ հազն անցել էին, հետո վերադարձել կամ ուժեղացել են (բարդության, օրինակ՝ թոքաբորբի հնարավոր նշան),
- ջերմությունը չի իջնում պարացետամոլից կամ իբուպրոֆենից կամ պահպանվում է 5 օր և ավելի,
- մինչև 3 ամսական երեխայի ջերմությունը 38 °C կամ ավելի է, 3–6 ամսական երեխայինը՝ 39 °C կամ ավելի,
- սրվել է քրոնիկ հիվանդությունը (ասթմա, դիաբետ, սրտի հիվանդություն),
- 7 օր անց լավացում չկա։
Կանխարգելում․ գրիպի դեմ պատվաստում՝ ամեն տարի
Պատվաստումը գրիպից պաշտպանվելու լավագույն միջոցն է։ Պաշտպանությունը ժամանակի ընթացքում թուլանում է, իսկ վիրուսները փոխվում են, ուստի ԱՀԿ-ն խորհուրդ է տալիս պատվաստվել ամեն տարի, հատկապես հղիներին, 6 ամսականից մինչև 5 տարեկան երեխաներին, 65 տարեկանից բարձր մարդկանց, քրոնիկ հիվանդություններ ունեցողներին և բուժաշխատողներին։ Ուշ աշունը կամ ձմռան սկիզբը դեռ հարմար ժամանակ է․ պաշտպանությունը ձևավորվում է պատվաստումից մոտ 2 շաբաթ անց։ Գրիպի և COVID-ի դեմ պատվաստումների մասին հարցրեք ձեր ընտանեկան բժշկին կամ պոլիկլինիկայում։
Ինչ պահել տանը նախապես՝ «Մրսածություն և գրիպ․ ինչ պահել տնային դեղատուփում» հոդվածում։
Հաճախ տրվող հարցեր
Հնարավո՞ր է առանց թեստի տարբերել գրիպը COVID-ից
Հուսալիորեն՝ ոչ։ Հանկարծակի սկիզբը, բարձր ջերմությունը և մարմնի ուժեղ ցավերն ավելի շատ գրիպի մասին են վկայում, հոտառության կամ համի կորուստը՝ COVID-ի, բայց ախտանիշները շատ են համընկնում։ Արագ թեստը ստուգում է COVID-ը, գրիպը հաստատում է բժիշկը կամ լաբորատորիան։
Ե՞րբ անել COVID-ի արագ թեստը, և ինչ անել, եթե այն բացասական է
Ախտանիշներն ի հայտ գալուն պես։ Դրական արդյունքը հուսալի է։ Մեկ բացասական թեստը չի բացառում COVID-ը, հատկապես հիվանդության սկզբում․ եթե ախտանիշները շարունակվում են, կրկնեք թեստը 48 ժամ անց։
Օգնու՞մ են հակաբիոտիկները գրիպի կամ COVID-ի դեպքում
Ոչ։ Հակաբիոտիկներն ազդում են բակտերիաների, ոչ թե վիրուսների վրա։ Բժիշկը դրանք նշանակում է միայն այն դեպքում, երբ միացել է բակտերիալ բարդություն։
Կարելի՞ է պարացետամոլ ընդունել Թերաֆլյուի կամ Կոլդրեքսի հետ միասին
Ոչ։ Այդ փոշիներն արդեն պարունակում են պարացետամոլ։ Հաշվեք բոլոր միջոցների պարացետամոլը միասին․ մեծահասակների համար՝ 24 ժամում ոչ ավելի, քան 4 գ։
Ե՞րբ կարելի է վերադառնալ աշխատանքի կամ դպրոց
Երբ առնվազն 24 ժամ ջերմություն չկա առանց ջերմիջեցնողների, և ընդհանուր առմամբ վիճակը լավանում է։ Հաջորդ 5 օրը հատկապես զգույշ եղեք ռիսկի խմբի մարդկանց կողքին։
Աղբյուրներ
- ԱՀԿ․ Սեզոնային գրիպ, տեղեկատվական թերթիկ (ռուս.)
- CDC․ Գրիպի և COVID-19-ի նմանություններն ու տարբերությունները (անգլ.)
- NHS․ Գրիպ (անգլ.)
- CDC․ COVID-19-ի թեստավորում (անգլ.)
Հարցեր ունե՞ք․ հարցրեք ԱԲԱ ֆարմի ցանկացած դեղատան դեղագործին կամ գրեք մեզ կայքի չատում։
Այլ հոդվածներ

Առողջություն և բարեկեցություն
Պրոբիոտիկ հակաբիոտիկի հետ․ երբ է պետք և ինչպես ընդունել
Երբ են հակաբիոտիկներն իսկապես պետք, ինչու են դրանք լուծ առաջացնում, որ պրոբիոտիկներն ունեն լավագույն ապացույցները (S. boulardii, L. rhamnosus GG) և հակաբիոտիկից քանի ժամ հետո ընդունել Լինեքսը, Էնտերոլը կամ Էնտերոժերմինան։

Մանկական Խնամք
Երեխայի ականջի ցավ․ ինչ անել գիշերը և երբ դիմել բժշկի
Ինչու է երեխայի ականջը ցավում, ինչ անել հենց հիմա և գիշերը, երբ կարելի է ականջի կաթիլներ, պե՞տք են արդյոք հակաբիոտիկներ օտիտի դեպքում, ինչ չի կարելի անել և երբ շտապ դիմել բժշկի։

Մրսածություն և գրիպ
Հակավիրուսային դեղեր գրիպի դեմ․ ինչն է իրականում օգնում
Գրիպի դեմ որ հակավիրուսային դեղերն ունեն համոզիչ ապացույցներ, և որոնք՝ ոչ․ համեմատական աղյուսակ Տամիֆլյուի (օսելտամիվիր), Արբիդոլի, Ինգավիրինի, Կագոցելի, Էրգոֆերոնի և ինտերֆերոնների մասին, ում պետք է առաջին օրը դիմել բժշկի և ինչն է օգնում բոլորին։