Պրոբիոտիկ հակաբիոտիկի հետ․ երբ է պետք և ինչպես ընդունել
Երբ են հակաբիոտիկներն իսկապես պետք, ինչու են դրանք լուծ առաջացնում, որ պրոբիոտիկներն ունեն լավագույն ապացույցները (S. boulardii, L. rhamnosus GG) և հակաբիոտիկից քանի ժամ հետո ընդունել Լինեքսը, Էնտերոլը կամ Էնտերոժերմինան։
- Դեղորայք
- Սննդային հավելումներ

Այս էջում
Հակաբիոտիկի կուրսի ընթացքում ընդունվող պրոբիոտիկը նվազեցնում է հակաբիոտիկներով պայմանավորված լուծի ռիսկը, սակայն ազդեցությունը չափավոր է, և այն բոլորին չէ, որ պետք է։ Լավագույն ապացույցներն ունեն Saccharomyces boulardii խմորասունկը (Էնտերոլ)՝ երեխաների և մեծահասակների մոտ, և Lactobacillus rhamnosus GG բակտերիան՝ երեխաների մոտ։ Բակտերիաներ պարունակող պրոբիոտիկները, օրինակ՝ Լինեքսը և Էնտերոժերմինան, ընդունում են հակաբիոտիկից մի քանի ժամ հետո, իսկ S. boulardii-ն խմորասունկ է, և այն կարելի է ընդունել հակաբիոտիկի հետ միաժամանակ։ Հակաբիոտիկներն իրենք բուժում են միայն բակտերիալ վարակներ, և դրանք ընդունում են միայն բժշկի նշանակմամբ։
Հակաբիոտիկներ․ երբ են պետք և ինչպես ընդունել
- Միայն բակտերիաների դեմ․ հակաբիոտիկները վիրուսների վրա չեն ազդում, ուստի մրսածության, գրիպի և հազի մեծ մասի դեպքում անօգուտ են, իսկ կոկորդի ցավը նույնպես սովորաբար հակաբիոտիկներով չեն բուժում (NHS)։ Կարդացեք նաև «Գրիպ, մրսածություն, թե COVID» և «Հակավիրուսային դեղեր գրիպի դեմ» հոդվածները։
- Միայն դեղատոմսով․ Հայաստանում հակաբիոտիկները, օրինակ՝ ամոքսիցիլինը, Աուգմենտինը, ազիթրոմիցինը և ցիպրոֆլոքսացինը, գրանցված են որպես դեղատոմսով բաց թողնվող դեղեր։ Հակաբիոտիկի անհրաժեշտությունը, ընտրությունը և կուրսի տևողությունը որոշում է բժիշկը։
- Ճիշտ այնպես, ինչպես նշանակված է․ պահպանեք դեղաչափը, ընդունման ժամերը և օրերի քանակը։ Մի դադարեցրեք կուրսը ժամանակից շուտ միայն այն պատճառով, որ ավելի լավ եք զգում, և ինքնուրույն մի երկարացրեք այն։
- Ոչ մնացորդներ, ոչ ուրիշի դեղեր․ մի ընդունեք նախորդ հիվանդությունից մնացած կամ ուրիշին նշանակված հակաբիոտիկներ։
Ավելորդ հակաբիոտիկներն առաջացնում են հակաբիոտիկակայունություն․ բակտերիաներն այլևս չեն ենթարկվում դեղերին։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) տվյալներով՝ 2023 թվականին աշխարհում լաբորատոր հաստատված բակտերիալ վարակների մոտավորապես վեցից մեկը կայուն էր հակաբիոտիկների նկատմամբ։
Ինչու են հակաբիոտիկները լուծ առաջացնում
Հակաբիոտիկը ոչնչացնում է ոչ միայն վարակի հարուցիչը, այլև աղիքի նորմալ բակտերիաների մի մասը, և այդ անհավասարակշռությունը կարող է լուծ առաջացնել։ Սա հակաբիոտիկների ամենահաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից է․ այն լինում է հակաբիոտիկ ընդունողների մինչև մեկ երրորդի մոտ (ESPGHAN), իսկ երեխաների հետազոտություններում առանց պրոբիոտիկի՝ մոտավորապես յուրաքանչյուր հինգերորդ երեխայի մոտ (Cochrane)։ Սովորաբար լուծը թեթև է և անցնում է կուրսն ավարտելուց հետո (NHS), բայց կարող է սկսվել նաև մի քանի շաբաթ անց։
Ռիսկն ավելի բարձր է ամոքսիցիլին (այդ թվում՝ կլավուլանաթթվի հետ), ցեֆալոսպորիններ և կլինդամիցին ընդունելիս, երկար կուրսի և հիվանդանոցային բուժման դեպքում, ինչպես նաև եթե հակաբիոտիկներից հետո լուծ արդեն եղել է (ESPGHAN)։ Ավելի հազվադեպ աղիքում բազմանում է Clostridioides difficile բակտերիան և առաջացնում ավելի ծանր լուծ՝ ջերմությամբ և որովայնի ցավով։ Այդ վարակն ավելի հավանական է 65 տարեկանից բարձր տարիքում, թուլացած իմունիտետի դեպքում, հիվանդանոցում երկար մնալուց հետո և ստամոքսի թթվայնությունն իջեցնող դեղեր (օրինակ՝ օմեպրազոլ) ընդունելիս (NHS)։
Ինչ են ցույց տալիս պրոբիոտիկների հետազոտությունները
- Երեխաներ․ Cochrane-ի վերլուծությունում (33 հետազոտություն, 6352 երեխա) լուծ է առաջացել պրոբիոտիկ ստացած երեխաների 8%-ի և առանց պրոբիոտիկի երեխաների 19%-ի մոտ։ Օրական առնվազն 5 միլիարդ CFU (կենդանի բակտերիաների քանակ) դեղաչափերն ավելի արդյունավետ էին․ պրոբիոտիկ ստացած յուրաքանչյուր 6 երեխայի հաշվով կանխվում էր լուծի մեկ դեպք (ապացույցների միջին հավաստիություն)։
- Մեծահասակներ և երեխաներ․ Cochrane-ի 2025 թվականի վերլուծությունում լուծ է եղել պրոբիոտիկ ընդունածների 23%-ի և չընդունածների 27%-ի մոտ (40 հետազոտություն, ապացույցների ցածր հավաստիություն)։ C. difficile-ով պայմանավորված լուծը նվազել է 3,2%-ից մինչև 1,6% (38 հետազոտություն, նույնպես ցածր հավաստիություն)․ մոտավորապես յուրաքանչյուր 65 մարդու հաշվով կանխվում է մեկ դեպք։
- Մեծահասակներ․ մեծահասակների 15 հետազոտություններում S. boulardii-ն լուծի հաճախականությունը նվազեցրել է 17%-ից մինչև 8%, իսկ L. rhamnosus GG-ի արդյունքը մեծահասակների մոտ համոզիչ չէր (2015 թվականի մետավերլուծություններ)։
- Որ շտամները երեխաների համար․ եթե երեխային պրոբիոտիկ է անհրաժեշտ ռիսկի գործոնների պատճառով, Մանկական գաստրոէնտերոլոգիայի, հեպատոլոգիայի և սնուցման եվրոպական ընկերությունը (ESPGHAN, 2023) խորհուրդ է տալիս S. boulardii կամ L. rhamnosus GG՝ օրական առնվազն 5 միլիարդ CFU դեղաչափով, և սկսել հակաբիոտիկի հետ միաժամանակ։ S. boulardii-ի հետազոտություններում երեխաներին տվել են օրական 250–500 մգ, մեծահասակներին՝ մինչև 1000 մգ։ Մյուս շտամների և համակցությունների համար ապացույցները բավարար չեն։
Ամփոփելով․ պրոբիոտիկը նվազեցնում է ռիսկը, բայց ամբողջությամբ չի վերացնում այն և չի բուժում բուն վարակը։ Այն պարտադիր չէ և առավել արդարացված է վերը նշված ռիսկի գործոնների դեպքում։
Պրոբիոտիկներ ԱԲԱ ֆարմում․ ինչ կա ներսում և որ տարիքից
Տվյալները վերցված են ՀՀ դեղերի պետական ռեգիստրի պաշտոնական ներդիրներից և արտադրողների փաթեթներից։ Էնտերոլը, Լինեքսը և Էնտերոժերմինան գրանցված են որպես դեղեր, իսկ Ակտիվ Ֆլորան և Ացիպոլ Ֆորտեն սննդային հավելումներ են, որոնք, ինչպես նշում է NHS-ը, չեն ստուգվում այնքան խիստ, որքան դեղերը։ Միշտ ստուգեք ձեր տուփի ներդիրը։
| Արտադրանք | Ինչ կա ներսում | Տարիք և դեղաչափ (ըստ ներդիրի) |
|---|---|---|
| Էնտերոլ դեղապատիճներ 250 մգ | S. boulardii CNCM I-745 (խմորասունկ), 250 մգ | 6 տարեկանից՝ 1–2 դեղապատիճ օրական 1–2 անգամ |
| Էնտերոլ փոշի 250 մգ | S. boulardii CNCM I-745, 250 մգ մեկ փաթեթիկում | Մինչև 6 տարեկան՝ 1 փաթեթիկ օրական 1–2 անգամ (նորածիններին՝ օրական ոչ ավելի, քան 1 փաթեթիկ, միայն բժշկի նշանակմամբ), 6 տարեկանից՝ 1–2 փաթեթիկ օրական 1–2 անգամ |
| Ակտիվ Ֆլորա Բեյբի+ կաթիլներ | L. rhamnosus GG, 1 միլիարդ CFU մեկ կաթիլում | Ծնունդից մինչև 12 տարեկան՝ օրական 6 կաթիլ, 12 տարեկանից՝ 12 կաթիլ |
| Ացիպոլ Ֆորտե դեղապատիճներ | L. rhamnosus GG և Bifidobacterium longum, ընդհանուր 10 միլիարդ CFU, ինչպես նաև ցինկ | 3 տարեկանից՝ օրական 1 դեղապատիճ, 10–14 օր |
| Լինեքս Ֆորտե դեղապատիճներ | L. acidophilus և B. animalis subsp. lactis, առնվազն 2 միլիարդ CFU | 1–2 տարեկան՝ օրական 1 դեղապատիճ, 2–12 տարեկան՝ 1 դեղապատիճ օրական 1–2 անգամ, 12 տարեկանից՝ 1 դեղապատիճ օրական 1–3 անգամ, մինչև 1 տարեկանը խորհուրդ չի տրվում |
| Լինեքս դեղապատիճներ | L. acidophilus, B. infantis և Enterococcus faecium, առնվազն 12 միլիոն CFU | Մինչև 2 տարեկան՝ 1 դեղապատիճ օրական 3 անգամ, 2–12 տարեկան՝ 1–2 դեղապատիճ օրական 3 անգամ, 12 տարեկանից՝ 2 դեղապատիճ օրական 3 անգամ |
| Էնտերոժերմինա 2 մլրդ/5 մլ | Bacillus clausii-ի սպորներ, 2 միլիարդ մեկ սրվակում | Երեխաներին, այդ թվում՝ կրծքի տարիքի․ օրական 1–2 սրվակ, մեծահասակներին՝ 2–3 |
| Էնտերոժերմինա Ֆորտե 4 մլրդ/5 մլ | B. clausii-ի սպորներ, 4 միլիարդ մեկ սրվակում | Երեխաներին 4 շաբաթականից և մեծահասակներին՝ օրական 1 սրվակ |
Էնտերոլի դեղապատիճները 6 տարեկանից փոքր երեխաներին չեն տալիս, քանի որ դրանք կարող են ընկնել շնչուղիներ․ նրանց համար նախատեսված է փոշին։ Էնտերոլը և Լինեքսը պարունակում են լակտոզա, իսկ Լինեքսում և Լինեքս Ֆորտեում կարող են լինել կաթի սպիտակուցի հետքեր։
Ինչպես ընդունել պրոբիոտիկը հակաբիոտիկի հետ
Հակաբիոտիկը կարող է ոչնչացնել պրոբիոտիկի բակտերիաները, բայց խմորասնկի վրա չի ազդում։ Պրոբիոտիկը սկսեք հակաբիոտիկի հետ միասին կամ կուրսի առաջին 2–3 օրվա ընթացքում։
| Պրոբիոտիկ | Երբ ընդունել | Որքան ժամանակ |
|---|---|---|
| Էնտերոլ (S. boulardii) | Կարելի է հակաբիոտիկի հետ միաժամանակ, բայց ոչ հակասնկային դեղերի հետ | Ամբողջ կուրսի ընթացքում և դրանից հետո ևս առնվազն 3 օր, բայց ոչ ավելի, քան ավարտից 4 շաբաթ անց |
| Լինեքս, Լինեքս Ֆորտե | Ուտելու ժամանակ, հակաբիոտիկից առնվազն 3 ժամ հետո | Ներդիրում որոշակի ժամկետ նշված չէ |
| Էնտերոժերմինա, Էնտերոժերմինա Ֆորտե | Հակաբիոտիկի դեղաչափերի միջև, օրինակ՝ ընդունելուց 2–3 ժամ հետո | Ամբողջ կուրսի ընթացքում և դրանից հետո մինչև 1 շաբաթ |
| Ակտիվ Ֆլորա Բեյբի+ | Ուտելու ժամանակ․ արտադրողի տվյալներով՝ կարելի է ընդունել հակաբիոտիկի հետ միասին | Կուրսի ընթացքում․ արտադրողը խորհուրդ է տալիս շարունակել դրանից հետո ևս մի քանի շաբաթ |
| Ացիպոլ Ֆորտե | Ուտելու ժամանակ․ փաթեթի վրա ընդմիջում նշված չէ, ուստի ապահովության համար պահեք հակաբիոտիկից 2–3 ժամ տարբերություն | 10–14 օր (մինչև 1 ամիս) |
Ում է նախ պետք խորհրդակցել բժշկի հետ
Առողջ մարդկանց մեծ մասի համար պրոբիոտիկներն անվտանգ են։ Սակայն դրանք կենդանի միկրոօրգանիզմներ են և հազվադեպ կարող են անցնել արյան մեջ (S. boulardii-ի դեպքում դա կոչվում է ֆունգեմիա), հիմնականում ծանր հիվանդների մոտ։ Պրոբիոտիկ ընդունելուց առաջ խորհրդակցեք բժշկի հետ, եթե՝
- իմունիտետը թուլացած է․ քիմիաթերապիա, ՄԻԱՎ, իմունիտետը ճնշող դեղեր,
- տեղադրված է կենտրոնական երակային կաթետեր (պորտ), կամ մարդը ծանր հիվանդ է և գտնվում է հիվանդանոցում,
- երեխան ծնվել է վաղաժամ,
- կա սրտի փականների արատ կամ սրտի այլ կառուցվածքային խնդիր, կամ աղիքի վնասում (օրինակ՝ կարճ աղիքի համախտանիշ),
- հղի եք կամ կրծքով եք կերակրում․ Էնտերոլը և Լինեքսը հղիության ժամանակ խորհուրդ չեն տրվում տվյալների անբավարարության պատճառով,
- ընդունում եք հակասնկային դեղեր, օրինակ՝ ֆլուկոնազոլ․ դրանք ոչնչացնում են S. boulardii-ն։
Էնտերոլի (S. boulardii) դեպքում առաջին երկու կետերը պարզապես բժշկին հարցնելու առիթ չեն․ ըստ ներդիրի՝ այն ընդհանրապես չի կարելի ընդունել թուլացած իմունիտետի, կենտրոնական երակային կաթետերի կամ հիվանդանոցային բուժում պահանջող ծանր հիվանդության դեպքում։
Յոգուրտ, կեֆիր և մածուն հակաբիոտիկների ժամանակ
Հակաբիոտիկների կուրսի ընթացքում թթվակաթնային մթերքներ կարելի է ուտել, բայց դրանք չեն փոխարինում ուսումնասիրված շտամով պրոբիոտիկին․ դրանցում բակտերիաների տեսակն ու քանակը ստանդարտացված չեն, և NHS-ը նշում է, որ հետազոտություններում փորձարկված արտադրանքի և խանութի յոգուրտների միջև մեծ տարբերություն կա։ Հակաբիոտիկի ներդիրում ստուգեք սննդի կանոնները․ օրինակ՝ ցիպրոֆլոքսացինը չեն ընդունում կաթի, յոգուրտի, կեֆիրի կամ պանրի հետ, անհրաժեշտ է առնվազն 2 ժամ ընդմիջում (NHS)։
Երբ դիմել բժշկի կամ զանգել 103
- Եթե կուրսի ընթացքում կամ դրանից հետո թեթև լուծ է սկսվել, ինքնուրույն մի դադարեցրեք հակաբիոտիկը, շատ հեղուկ խմեք և տեղեկացրեք այն նշանակած բժշկին։
- Եթե լուծն ուժեղ է, դրանում արյուն կամ լորձ կա, կամ այն ուղեկցվում է ջերմությամբ կամ որովայնի ուժեղ ցավերով, անմիջապես դիմեք բժշկի․ դա կարող է լինել C. difficile վարակ։ Ամոքսիցիլինի դեպքում NHS-ը խորհուրդ է տալիս դադարեցնել ընդունումը և զանգահարել բժշկին, եթե լուծն ուժեղ է կամ կղանքում արյուն կամ լորձ կա։ Ինքնուրույն լոպերամիդ (Իմոդիում) մի ընդունեք։
- Լուծը շարունակվում է 2 օրից ավելի՝ չնայած պրոբիոտիկին, կամ ընդհանուր առմամբ՝ 7 օրից ավելի։
- Ջրազրկման նշաններ․ բերանի չորություն, մուգ մեզ կամ սովորականից շատ ավելի հազվադեպ միզարձակում, գլխապտույտ, անսովոր քնկոտություն, կրծքի տարիքի երեխայի մոտ՝ ավելի քիչ թաց տակդիրներ, գլխի գագաթի ներընկած փափուկ հատված, լաց առանց արցունքների։
- Անմիջապես զանգեք 103, եթե հակաբիոտիկից հետո այտուցվում են շուրթերը, բերանը, լեզուն, դեմքը կամ կոկորդը, դժվարանում է շնչառությունը կամ այն դառնում է սուլող, հայտնվում է ցան՝ մաշկի այտուցով, բշտերով կամ շերտազատմամբ, ինչպես նաև եթե մաշկը սառն է, գունատ կամ խայտաբղետ, մարդը շփոթված է կամ նրան դժվար է արթնացնել։
Հաճախ տրվող հարցեր
Պրոբիոտիկ պե՞տք է հակաբիոտիկների յուրաքանչյուր կուրսի ժամանակ
Ոչ։ Հակաբիոտիկներից առաջացող լուծը սովորաբար թեթև է և անցնում է ինքնուրույն, իսկ պրոբիոտիկը միայն նվազեցնում է դրա ռիսկը։ Այն առավել արդարացված է երկար կուրսի կամ հիվանդանոցային բուժման, ամոքսիցիլին՝ կլավուլանաթթվով, ցեֆալոսպորիններ կամ կլինդամիցին ընդունելիս, ինչպես նաև եթե հակաբիոտիկներից հետո լուծ արդեն եղել է։
Հակաբիոտիկից քանի՞ ժամ հետո ընդունել պրոբիոտիկը
Լինեքսը և Լինեքս Ֆորտեն՝ առնվազն 3 ժամ հետո, Էնտերոժերմինան՝ դեղաչափերի միջև, օրինակ՝ 2–3 ժամ հետո։ Էնտերոլը (S. boulardii) կարելի է ընդունել միաժամանակ, իսկ արտադրողի տվյալներով՝ նաև Ակտիվ Ֆլորա Բեյբի+ կաթիլները։ Եթե ներդիրում ոչինչ նշված չէ, պահեք 2–3 ժամ ընդմիջում։
Ո՞րն է ավելի լավը՝ Լինեքսը, թե Էնտերոժերմինան
Երկուսն էլ Հայաստանում գրանցված են որպես առանց դեղատոմսի բաց թողնվող դեղեր։ Սակայն հակաբիոտիկներից առաջացող լուծի կանխարգելման համար լավագույն ապացույցներն ունեն S. boulardii-ն (Էնտերոլ) և, երեխաների մոտ, L. rhamnosus GG-ն, իսկ մյուս շտամների, այդ թվում՝ Լինեքսի և Էնտերոժերմինայի շտամների տվյալները ESPGHAN-ը բավարար չի համարում։
Որքա՞ն ժամանակ ընդունել պրոբիոտիկը հակաբիոտիկի կուրսից հետո
Ինչպես նշված է ներդիրում․ Էնտերոլը՝ առնվազն 3 օր (բայց ոչ ավելի, քան 4 շաբաթ), Էնտերոժերմինան՝ մինչև 1 շաբաթ, Ացիպոլ Ֆորտեն՝ 10–14 օր տևողությամբ կուրսով։ Եթե լուծը չի անցնում, դիմեք բժշկի։
Կարելի՞ է պրոբիոտիկ տալ հակաբիոտիկ ընդունող երեխային
Այո, տարիքին համապատասխան ձևով․ 6 տարեկանից փոքրերին՝ Էնտերոլի փոշի, Ակտիվ Ֆլորա Բեյբի+ կաթիլներ կամ Էնտերոժերմինա, 1 տարեկանից՝ Լինեքս Ֆորտե, 3 տարեկանից՝ Ացիպոլ Ֆորտե, 6 տարեկանից՝ Էնտերոլի դեղապատիճներ։ Նորածիններին, վաղաժամ ծնված և ծանր հիվանդ երեխաներին՝ միայն բժշկի նշանակմամբ։ Եթե 6 տարեկանից փոքր երեխան արդեն լուծ ունի, ցույց տվեք նրան բժշկին։
Աղբյուրներ
- ԱՀԿ․ հակամանրէային կայունություն (անգլերեն)
- NHS․ հակաբիոտիկներ և C. diff վարակ (անգլերեն)
- Cochrane․ պրոբիոտիկներ երեխաների մոտ հակաբիոտիկներով պայմանավորված լուծի կանխարգելման համար (2019), պրոբիոտիկներ C. difficile-ով պայմանավորված լուծի կանխարգելման համար մեծահասակների և երեխաների մոտ (2025) (անգլերեն)
- ESPGHAN․ պրոբիոտիկներ երեխաների մարսողական համակարգի հիվանդությունների դեպքում, դիրքորոշման փաստաթուղթ (2023), մետավերլուծություններ՝ S. boulardii և L. rhamnosus GG (2015) (անգլերեն)
Հարցեր ունե՞ք պրոբիոտիկների կամ դրանք հակաբիոտիկի հետ համատեղելու մասին․ հարցրեք ԱԲԱ ֆարմի դեղագործին մեր դեղատներում կամ կայքի չատում։
Այլ հոդվածներ

Մանկական Խնամք
Երեխայի ականջի ցավ․ ինչ անել գիշերը և երբ դիմել բժշկի
Ինչու է երեխայի ականջը ցավում, ինչ անել հենց հիմա և գիշերը, երբ կարելի է ականջի կաթիլներ, պե՞տք են արդյոք հակաբիոտիկներ օտիտի դեպքում, ինչ չի կարելի անել և երբ շտապ դիմել բժշկի։

Մրսածություն և գրիպ
Հակավիրուսային դեղեր գրիպի դեմ․ ինչն է իրականում օգնում
Գրիպի դեմ որ հակավիրուսային դեղերն ունեն համոզիչ ապացույցներ, և որոնք՝ ոչ․ համեմատական աղյուսակ Տամիֆլյուի (օսելտամիվիր), Արբիդոլի, Ինգավիրինի, Կագոցելի, Էրգոֆերոնի և ինտերֆերոնների մասին, ում պետք է առաջին օրը դիմել բժշկի և ինչն է օգնում բոլորին։

Մրսածություն և գրիպ
Անոթասեղմիչ քթի կաթիլներ և սփրեյներ․ քանի օր կարելի է և ինչով փոխարինել
Ինչով են տարբերվում քսիլոմետազոլինը, օքսիմետազոլինը և նաֆազոլինը, քանի օր կարող են դրանք օգտագործել մեծահասակները, ինչպես ազատվել կաթիլներից կախվածությունից և երբ են ավելի հարմար աղային կամ ստերոիդային սփրեյները։