Երեխայի ականջի ցավ․ ինչ անել գիշերը և երբ դիմել բժշկի
Ինչու է երեխայի ականջը ցավում, ինչ անել հենց հիմա և գիշերը, երբ կարելի է ականջի կաթիլներ, պե՞տք են արդյոք հակաբիոտիկներ օտիտի դեպքում, ինչ չի կարելի անել և երբ շտապ դիմել բժշկի։
- Դեղորայք
- Առաջին Օգնություն
- Մանկական խնամք

Այս էջում
Կարճ ասած․ երեխայի ականջն ամենից հաճախ ցավում է միջին ականջի բորբոքման (սուր միջին օտիտի) պատճառով, որը սկսվում է մրսածության ժամանակ և սովորաբար ինքնուրույն անցնում է մոտ 3 օրում։ Հիմա տվեք պարացետամոլ (3 ամսականից) կամ իբուպրոֆեն (3 ամսականից և առնվազն 5 կգ քաշի դեպքում)՝ երեխայի քաշին համապատասխան դեղաչափով։ Օտիպաքսի նման ականջի կաթիլները թույլատրելի են միայն անվնաս թմբկաթաղանթի դեպքում, ուստի դրանք չի կարելի կաթեցնել, եթե ականջից ինչ-որ բան է հոսում։ Մի հետաձգեք բժշկի այցը, եթե 3 ամսականից փոքր երեխան ունի 38 °C կամ ավելի բարձր ջերմություն, ինչպես նաև եթե ցանկացած տարիքի երեխայի ականջից արտադրություն է գալիս կամ ականջի հետևում այտուց է առաջացել։
Ինչու է երեխայի ականջը ցավում
Երեխաների մոտ օտիտը շատ ավելի հաճախ է լինում, քան մեծահասակների մոտ․ միջին ականջը քթըմպանին միացնող լսողական փողը երեխայի մոտ ավելի կարճ է և ավելի հորիզոնական, ուստի մրսածության ժամանակ հեղուկն ավելի հեշտ է կուտակվում թմբկաթաղանթի հետևում։ Փոքրիկը շփում կամ քաշում է ականջը, լացում է, վատ է քնում, հրաժարվում է ուտելուց, կարող է ջերմություն ունենալ, չարձագանքել որոշ ձայների կամ կորցնել հավասարակշռությունը։ Գիշերը ցավը հաճախ ուժեղանում է։ Բայց միայն ականջը քաշելը դեռ օտիտի նշան չէ․ այդպես փոքրիկները հանգստացնում են իրենց, և դա լինում է նաև ատամների ծկթման ժամանակ։
| Ինչ եք նկատում | Հավանական պատճառը | Ինչ անել |
|---|---|---|
| Ցավ մրսածության ժամանակ կամ դրանից հետո, ջերմություն, լաց, վատ քուն | Միջին ականջի բորբոքում (սուր միջին օտիտ) | Ցավազրկող ըստ քաշի, կաթիլներ՝ միայն եթե ականջից ոչինչ չի հոսում, բժիշկ՝ եթե երեխան 1 տարեկանից փոքր է կամ 2–3 օրում չի լավացել |
| Ականջից հանկարծ թարախ, հեղուկ կամ արյուն է հոսում | Մեծ մասամբ՝ միջին օտիտի ժամանակ թմբկաթաղանթի պատռվածք, երբեմն՝ արտաքին օտիտ | Ոչ մի կաթիլ, ականջը պաշտպանել ջրից, բամբակով սրբել միայն դրսից, նույն օրը դիմել բժշկի |
| Քոր, լսողական անցուղու կարմրություն և այտուց, ցավ ականջը կամ ծնոտը շարժելիս, հաճախ լողալուց կամ լողանալուց հետո | Արտաքին օտիտ («լողորդի ականջ») | Ականջը պահել չոր, տալ ցավազրկող և դիմել բժշկի․ հաճախ դեղատոմսով կաթիլներ են պետք |
| Փոքրիկը շփում է ականջը, շատ թուք է հոսում, ամեն ինչ բերանն է տանում, լինդը կարմիր է, ջերմությունը 38 °C-ից ցածր է, քթահոսություն չկա | Ատամների ծկթում | Ատամկրծիչ, գրկել և հանգստացնել, անհրաժեշտության դեպքում՝ ցավազրկող ըստ ներդիրի։ 38 °C և ավելի ջերմությունն ատամներից չէ |
| Ականջի ցավ կոկորդի ցավի (կուլ տալիս ցավում է) կամ ատամի ցավի հետ | Ցավը կոկորդից (տոնզիլիտ) կամ ատամից տալիս է ականջին | Ցավազրկող, իսկ պատճառը բուժում է բժիշկը կամ ատամնաբույժը |
| Ականջը կարծես խցանված է, երեխան վատ է լսում, ցավը թույլ է, ջերմություն չկա | Ծծմբային խցան կամ հեղուկ թմբկաթաղանթի հետևում (էքսուդատիվ օտիտ) | Բամբակյա փայտիկներով չմաքրել, ականջը կզննի բժիշկը |
Ինչ անել հենց հիմա, այդ թվում՝ գիշերը
- Տվեք ցավազրկող։ Ականջի ցավի դեպքում սա գլխավոր միջոցն է։ Պարացետամոլ՝ 10–15 մգ/կգ մեկ ընդունման համար, 4–6 ժամը մեկ, օրական ոչ ավելի, քան 4 անգամ և 60 մգ/կգ։ Իբուպրոֆեն՝ 5–10 մգ/կգ, 6–8 ժամը մեկ, օրական ոչ ավելի, քան 30 մգ/կգ․ ջրծաղիկի կամ ջրազրկման (փսխում, լուծ, երեխան քիչ է խմում) դեպքում այն մի տվեք, իսկ ասթմայի դեպքում նախ խորհրդակցեք բժշկի հետ։ Օրինակ՝ 12 կգ քաշով երեխային մեկ ընդունման համար պետք է 120 մգ/5 մլ պարացետամոլի օշարակից 5–7,5 մլ կամ 100 մգ/5 մլ իբուպրոֆենի կախույթից 5 մլ՝ օրական մինչև 3 անգամ։ Քանի դեռ ականջը ցավում է, դեղը տվեք կանոնավոր՝ պահպանելով ընդմիջումը և օրական առավելագույնը, և չափեք տուփի միջի ներարկիչով կամ չափիչ բաժակով։ Լրիվ աղյուսակները «Ջերմություն երեխայի մոտ․ դեղաչափ ըստ քաշի» հոդվածում են, իսկ թե ինչով են տարբերվում այս դեղերը՝ «Պարացետամոլ, թե իբուպրոֆեն» հոդվածում։
- Նայեք ականջին և բարձին։ Եթե ականջից թարախ, հեղուկ կամ արյուն է հոսում, ոչինչ մի կաթեցրեք, նույնիսկ ականջի կաթիլներ․ մաքուր բամբակով սրբեք ականջախեցին և նույն օրը երեխային ցույց տվեք բժշկին։
- Տաքություն դրսից։ Ականջին դրված տաք (ոչ այրող) կտորը կարող է թուլացնել ցավը, սակայն մի տաքացրեք ականջը, եթե դրանից ինչ-որ բան է հոսում։
- Մաքրեք քիթը։ Աղային լուծույթն ու քթի ասպիրատորն օգնում են խցանված քթով փոքրիկին ուտել և քնել․ մանրամասները՝ «Քթի կաթիլներ երեխաների համար» հոդվածում։ Անոթասեղմիչ և հակաալերգիկ միջոցներն օտիտի դեպքում չեն օգնում։
- Խմել և հանգստանալ։ Հաճախ առաջարկեք խմելու բան, ականջը պաշտպանեք ջրից և շամպունից, և մի տարեք երեխային լողավազան, քանի դեռ օտիտը չի անցել։
Ցավազրկողներ երեխաների համար․
- Պարացետամոլ օշարակ 120 մգ/5 մլ, 100 մլ
- Նուրոֆեն մանկական կախույթ 100 մգ/5 մլ, ելակի համով, 100 մլ
- Իբուֆեն կախույթ 100 մգ/5 մլ, 100 մլ
Եթե երեխան փսխում է կամ հրաժարվում է օշարակից, կօգնեն պարացետամոլով մոմիկները։ Դեղաչափն ընտրեք ըստ քաշի, ինչպես նշված է ներդիրում․ Ցեֆեկոն-Դ 100 մգ՝ 7–10 կգ (1 մոմիկ) կամ 11–16 կգ (1–2 մոմիկ) քաշի դեպքում, 250 մգ՝ 17–30 կգ (1 մոմիկ) քաշի դեպքում, օրական 2–3 անգամ՝ 4–6 ժամ ընդմիջումով։ Մոմիկն ու օշարակը նույն պարացետամոլն են, ուստի դրանց դեղաչափերը գումարվում են։
Ականջի կաթիլներ․ երբ կարելի է և երբ է վտանգավոր
Ֆենազոնով և լիդոկաինով կաթիլները (Օտիպաքս, Օտիկային․ նույն բաղադրությունն ունեն նաև Օտիրելաքսը, Օտոֆիքսը և Օտիսֆենը) թուլացնում են ցավը, բայց վարակը չեն բուժում։ Հայաստանում դրանք վաճառվում են առանց դեղատոմսի, իսկ բրիտանական NICE ուղեցույցը դրանք առաջարկում է ականջի ցավի դեպքում, եթե թմբկաթաղանթն անվնաս է, և արտադրություն չկա։
- Միայն անվնաս թմբկաթաղանթի դեպքում։ Ըստ ներդիրի՝ բուժումից առաջ պետք է համոզվել դրանում, իսկ թմբկաթաղանթը կարող է տեսնել միայն բժիշկը՝ օտոսկոպով։ Թմբկաթաղանթի անցքով կաթիլները կհասնեն միջին ականջ և կարող են բարդություններ առաջացնել, ուստի ավելի լավ է դրանք սկսել բժշկի զննումից հետո։
- Չի կարելի, եթե ականջից ինչ-որ բան է հոսում, ականջի վնասվածքից հետո (այդ թվում՝ բամբակյա փայտիկով), և եթե երեխայի ականջում շունտեր (օդափոխության խողովակներ) կան։ Եթե բուժման ընթացքում արտադրություն է հայտնվել, դադարեցրեք կաթիլները և երեխային ցույց տվեք բժշկին։
- Տարիքը և դեղաչափը՝ ըստ ներդիրի․ Օտիպաքս և Օտիկային՝ ծննդից, Օտոֆիքս՝ 1 ամսականից․ 4 կաթիլ ցավող ականջի մեջ, օրական 2–3 անգամ, ոչ ավելի, քան 10 օր։ Օտիպաքսի բացված շիշը պետք է օգտագործել 1 ամսվա ընթացքում։
- Ինչպես կաթեցնել․ մի քանի րոպե շիշը տաքացրեք ափերում, որպեսզի սառը լուծույթը տհաճ զգացողություն չառաջացնի։ Երեխային պառկեցրեք կողքի՝ ցավող ականջը դեպի վեր, թեթևակի քաշեք ականջի բլթակը, կաթեցրեք և մի քանի րոպե երեխային պահեք այդ դիրքում։
- Հակաբիոտիկով կամ հորմոնով կաթիլները դեղատոմսով են․ դրանք ընտրում է բժիշկը՝ ականջը զննելուց հետո։
Պե՞տք են արդյոք հակաբիոտիկներ
Հաճախ՝ ոչ անմիջապես։ Երեխաների մեծ մասը լավանում է 3 օրում՝ առանց հակաբիոտիկի․ Ամերիկյան մանկաբուժական ակադեմիայի (AAP) տվյալներով՝ օտիտների մոտ 80%-ն անցնում է ինքնուրույն։ Առաջին 24 ժամում հակաբիոտիկները ցավը չեն թուլացնում, իսկ հետո այն երեխաները, որոնց դրանք օգնել են, մոտավորապես այնքան են, որքան նրանք, որոնց մոտ կողմնակի ազդեցություններ են առաջացել, առավել հաճախ՝ լուծ և սրտխառնոց։ Ուստի բժիշկները հաճախ ընտրում են հսկողությամբ սպասելու մոտեցումը․ ցավազրկող և կրկնակի զննում 48–72 ժամ անց, կամ «պահեստային» դեղատոմս, որով հակաբիոտիկն սկսում են միայն այն դեպքում, եթե 3 օրում չի լավացել կամ երեխայի վիճակը վատացել է։
Հակաբիոտիկ ավելի հավանական է, որ անմիջապես նշանակեն, եթե․
- մինչև 2 տարեկան երեխայի մոտ բորբոքված են երկու ականջները,
- ականջից թարախ է հոսում,
- ցավն ուժեղ է կամ տևում է 48 ժամ և ավելի, կամ ջերմությունը 39 °C և ավելի է,
- երեխայի վիճակը ծանր է, կամ բարդությունների ռիսկը բարձր է։
Մինչև 6 ամսական երեխաների դեպքում տանը սպասել չի կարելի․ նրանց պարտադիր պետք է զննի բժիշկը։ Նշանակված հակաբիոտիկը տվեք ճիշտ ըստ նշանակման և այնքան օր, որքան ասել է բժիշկը, և մի օգտագործեք նախորդ հիվանդությունից մնացած հակաբիոտիկներ և ականջի կաթիլներ։
Ինչ չի կարելի անել
- Ականջի մեջ մի մտցրեք բամբակյա փայտիկներ, մատներ կամ այլ առարկաներ և մի փորձեք մաքրել ծծումբը․ այդպես այն ավելի խորն է գնում, իսկ ականջը կարող է վնասվել։
- Ցավող ականջի մեջ մի կաթեցրեք ժողովրդական միջոցներ՝ յուղեր (կամֆորայի, բուսական), բորային սպիրտ, օղի, սխտորի կամ սոխի հյութ, կրծքի կաթ։ Եթե թմբկաթաղանթը վնասված է, այդ ամենը կհասնի միջին ականջ։
- Ականջին մի դրեք սպիրտային թրջոց, ջեռակ կամ տաքացրած աղ և մի տաքացրեք այն լամպով։
- Մի օգտագործեք ականջի մոմեր․ ապացույցներ չկան, որ դրանք հեռացնում են ծծումբը։
- 16 տարեկանից փոքր երեխաներին ասպիրին մի տվեք, պարացետամոլն ու իբուպրոֆենը միաժամանակ մի տվեք և մի գերազանցեք օրական առավելագույնը։
Երբ դիմել բժշկի կամ զանգել 103
Անմիջապես զանգեք 103 կամ գնացեք հիվանդանոցի ընդունարան, եթե երեխան․
- ունի պարանոցի կարկամություն (չի կարողանում կզակը սեղմել կրծքին), լույսը ցավեցնում է աչքերը, կամ ցան է հայտնվել, որը չի գունատվում, երբ վրան թափանցիկ բաժակ եք սեղմում,
- շատ քնկոտ է, թուլացած, դժվար է արթնանում, շփոթված է կամ ցնցումներ ունի,
- ականջի հետևում այտուց, կարմրություն կամ ցավ ունի, ականջը սկսել է դուրս ցցվել (մաստոիդիտի նշաններ),
- դեմքը հանկարծ ծռվել է մի կողմ։
Նույն օրը դիմեք բժշկի, եթե․
- երեխան 3 ամսականից փոքր է, և ջերմությունը 38 °C կամ ավելի է,
- ջերմությունը 39 °C կամ ավելի է, կամ երեխան ընդհանուր առմամբ իրեն վատ է զգում,
- ականջից թարախ, հեղուկ կամ արյուն է հոսում,
- մինչև 2 տարեկան երեխայի մոտ երկու ականջներն են ցավում,
- երեխան սկսել է վատ լսել, փսխում է, գլուխը պտտվում է կամ կոկորդն ուժեղ ցավում է,
- ականջում օտար առարկա է խրվել,
- երեխան ունի թուլացած իմունիտետ կամ քրոնիկ հիվանդություն, օրինակ՝ շաքարային դիաբետ, սրտի, թոքերի, երիկամների կամ նյարդային համակարգի հիվանդություն։
Բժշկին դիմեք նաև, եթե մինչև 1 տարեկան երեխայի մոտ օտիտի կասկած կա, ցավը 2–3 օրում չի թուլացել, կամ օտիտները կրկնվում են։
Հաճախ տրվող հարցեր
Կարելի՞ է երեխային Օտիպաքս կաթեցնել առանց բժշկի
Օտիպաքսը վաճառվում է առանց դեղատոմսի և թույլատրված է ծննդից, բայց ըստ ներդիրի՝ թմբկաթաղանթը պետք է անվնաս լինի, իսկ դա կարող է ստուգել միայն բժիշկը։ Եթե ականջից ինչ-որ բան է հոսում կամ ականջը վնասվել է, կաթեցնել չի կարելի։ Մինչև բժշկի զննումը անվտանգ ցավազրկումը բերանով տրվող պարացետամոլն է կամ իբուպրոֆենը՝ քաշին համապատասխան դեղաչափով։
Օտիտի դեպքում միշտ պե՞տք են հակաբիոտիկներ
Ոչ։ Օտիտների մեծ մասն անցնում է մոտ 3 օրում՝ առանց հակաբիոտիկի։ Որոշումը կայացնում է բժիշկը՝ ականջը զննելուց հետո։ Հակաբիոտիկ ավելի հաճախ պետք է մինչև 2 տարեկան երեխաներին (հատկապես երկու ականջների բորբոքման դեպքում), ականջից արտադրության, բարձր ջերմության կամ ուժեղ ցավի դեպքում։ Առանց բժշկի նշանակման հակաբիոտիկ մի տվեք։
Փոքրիկն անընդհատ քաշում է ականջը․ սա օտի՞տ է
Պարտադիր չէ։ Փոքրիկները ձեռք են տալիս ականջներին՝ իրենց հանգստացնելու համար, ինչպես նաև ատամների ծկթման ժամանակ։ Օտիտի մասին ավելի շատ է վկայում, եթե դրա հետ միասին կա քթահոսություն, ջերմություն, քմահաճություն, վատ քուն և ուտելուց հրաժարում։ Եթե կասկածում եք, թող ականջը զննի բժիշկը։
Կարելի՞ է օտիտով գնալ մանկապարտեզ և լողավազան
Օտիտն ինքնին վարակիչ չէ, ուստի մանկապարտեզ կարելի է վերադառնալ, երբ երեխան իրեն լավ է զգում և ջերմություն չունի, թեև մրսածությունը, որից ամեն ինչ սկսվել է, փոխանցվում է։ Լողավազան՝ միայն երբ օտիտն անցնի, իսկ եթե թմբկաթաղանթը պատռվել է՝ երբ բժիշկը հաստատի, որ այն ապաքինվել է։
Աղբյուրներ
- NHS․ Earache՝ ականջի ցավ (անգլերեն)
- NICE NG91․ սուր միջին օտիտ, հակաբիոտիկների նշանակում (անգլերեն)
- HealthyChildren.org (Ամերիկյան մանկաբուժական ակադեմիա)․ օտիտ երեխաների մոտ (անգլերեն)
- Օտիպաքս․ կիրառման հրահանգ (Vidal, ռուսերեն)
Այս հոդվածը չի փոխարինում բժշկի խորհրդատվությանը։ Հարցեր ունե՞ք․ հարցրեք ԱԲԱ ֆարմի ցանկացած դեղատան դեղագործին կամ գրեք մեզ կայքի չատում։
Այլ հոդվածներ

Առողջություն և բարեկեցություն
Պրոբիոտիկ հակաբիոտիկի հետ․ երբ է պետք և ինչպես ընդունել
Երբ են հակաբիոտիկներն իսկապես պետք, ինչու են դրանք լուծ առաջացնում, որ պրոբիոտիկներն ունեն լավագույն ապացույցները (S. boulardii, L. rhamnosus GG) և հակաբիոտիկից քանի ժամ հետո ընդունել Լինեքսը, Էնտերոլը կամ Էնտերոժերմինան։

Մրսածություն և գրիպ
Հակավիրուսային դեղեր գրիպի դեմ․ ինչն է իրականում օգնում
Գրիպի դեմ որ հակավիրուսային դեղերն ունեն համոզիչ ապացույցներ, և որոնք՝ ոչ․ համեմատական աղյուսակ Տամիֆլյուի (օսելտամիվիր), Արբիդոլի, Ինգավիրինի, Կագոցելի, Էրգոֆերոնի և ինտերֆերոնների մասին, ում պետք է առաջին օրը դիմել բժշկի և ինչն է օգնում բոլորին։

Մրսածություն և գրիպ
Անոթասեղմիչ քթի կաթիլներ և սփրեյներ․ քանի օր կարելի է և ինչով փոխարինել
Ինչով են տարբերվում քսիլոմետազոլինը, օքսիմետազոլինը և նաֆազոլինը, քանի օր կարող են դրանք օգտագործել մեծահասակները, ինչպես ազատվել կաթիլներից կախվածությունից և երբ են ավելի հարմար աղային կամ ստերոիդային սփրեյները։